Kategoriler
Rusya’ya ürün ihraç eden firmaların dikkat etmesi gereken en önemli konulardan biri, ürünlerin Rusya’daki zorunlu dijital markalama ve izlenebilirlik sistemine uygun şekilde etiketlenmesidir.
Rusya Federasyonu, ürünlerin üretimden son kullanıcıya kadar takip edilebilmesi amacıyla uzun süredir “Честный Знак (Chestny Znak)” adı verilen ulusal ürün markalama sistemini kullanıyor.
Türkiye’de bu uygulama çoğu zaman “Rusya QR kod zorunluluğu” veya “Rusya QR etiketleme sistemi” şeklinde ifade ediliyor. Ancak teknik açıdan önemli bir fark var: Zorunlu ürün markalama kapsamında kullanılan kod, genel bir QR Code değil, çoğu ürün grubu için GS1 DataMatrix formatındaki iki boyutlu bir kodlama sistemidir. Rusya’daki ilgili düzenlemelerde DataMatrix, GOST R ISO/IEC 16022-2008 standardına göre tanımlanmaktadır.
Честный Знак, Rusya'da belirli ürün gruplarının üretim, ithalat, dağıtım ve satış süreçlerinin dijital olarak izlenmesini sağlayan devlet destekli ürün markalama sistemidir.
Sistemin temel amacı sahte ürünlerin önüne geçmek, kayıt dışı ticareti azaltmak ve ürünün tedarik zinciri boyunca izlenebilirliğini sağlamaktır.
Rus tüketicisi de ürün üzerindeki kodu uygun mobil uygulamalarla okutarak ürün hakkında bilgiye ulaşabilmektedir. Rusya Tüketiciyi Koruma Kurumu da zorunlu dijital markalamanın ürünlerin izlenebilirliğini sağladığını ve ürün üzerine benzersiz DataMatrix kodu uygulandığını belirtmektedir.
Türkiye Ticaret Bakanlığı'nın Rusya Federasyonu'na ilişkin bilgilendirmesinde de ithal ürünlerin “QR” kodlarla etiketlenerek ülkeye girişten nihai tüketiciye kadar takip edilmesini sağlayan Birleşik Ürün Etiketleme ve Takip Sisteminden bahsedilmektedir.
Hayır.
Buradaki en önemli nokta, zorunluluğun doğrudan “Rusya'ya ihraç edilen her ürün” için geçerli olmamasıdır.
Rusya'da markalama zorunluluğu ürün grubu, GTİP/TN VED kodu, ürünün Rusya'daki statüsü ve yürürlükteki ilgili düzenlemeye göre belirlenmektedir.
Çünkü Честный Знак kapsamına giren ürün grupları zaman içerisinde genişletilmektedir.
Türkiye Ticaret Bakanlığı'nın 2024 tarihli bilgilendirmesinde sistem kapsamında kürk ürünleri, ayakkabı, tütün, ilaç, tekstil ve hazır giyim, süt ürünleri, parfümeri, lastik, şişe su, bira ve düşük alkollü içecekler, alkolsüz içecekler, tıbbi cihazlar ve bazı diğer ürün grupları sayılmıştır.
Dolayısıyla ihracatçı firmanın öncelikle şu soruya cevap vermesi gerekir:
“Benim ihraç ettiğim ürün Rusya'da zorunlu markalamaya tabi mi?”
Bu sorunun cevabı ürünün yalnızca adına bakılarak değil, ilgili ürün grubu ve TN VED/GTİP kodu üzerinden kontrol edilmelidir.
Bu konu Türkiye'deki ihracatçıların en fazla karıştırdığı konulardan biridir.
Günlük ticari kullanımda “QR kod” ifadesi oldukça yaygın olsa da Rusya'nın zorunlu ürün markalama sistemindeki teknik uygulama DataMatrix kodudur.
Rusya'daki düzenlemelerde markalama aracının, GOST R ISO/IEC 16022-2008 standardına uygun DataMatrix iki boyutlu barkod olarak uygulanması öngörülmektedir.
Ayrıca düzenlemelerde DataMatrix sembolojisi için ECC 200 ve GS1 uygulama tanımlayıcılarıyla (AI) uyumlu veri yapısı gibi teknik şartlar da bulunmaktadır.
Bu nedenle Rusya'ya yönelik bir etiketleme projesinde yalnızca:
“Bir QR kod üretelim ve etikete basalım.”
yaklaşımı doğru değildir.
Burada ihtiyaç olan şey, Rus markalama sisteminin oluşturduğu benzersiz markalama kodunun doğru formatta DataMatrix olarak üretilmesi, etikete uygulanması ve okunabilirliğinin doğrulanmasıdır.
Rusya'daki düzenlemelerde yalnızca kodun etikete basılmış olması yeterli görülmemektedir.
Kodun okunabilir olması gerekir.
Özellikle endüstriyel üretim ortamlarında kullanılan yüksek hızlı etiketleme sistemlerinde yazıcının çözünürlüğü, etiket malzemesi, ribon, baskı hızı, kontrast ve baskı kalitesi doğrudan önem kazanır.
Rusya mevzuatında DataMatrix kodundaki bir elementin boyutunun belirli sınırlar içerisinde olması ve markalama kodlarının baskı kalitesinin belirlenen seviyeleri karşılaması gerektiği belirtilmektedir. İlgili düzenlemelerde element boyutu için 0,255–0,68 mm aralığı verilmektedir.
Bu nedenle Rusya'ya ihracat yapan bir firmanın etiketleme sistemini seçerken sadece:
“Yazıcı DataMatrix basıyor mu?”
diye bakması yeterli değildir.
Asıl soru:
“Yazıcı, bizim kullandığımız etiket malzemesi ve baskı hızında Rusya'nın istediği DataMatrix kodunu sürekli ve güvenilir şekilde okutulabilir kalitede basabiliyor mu?”
olmalıdır.
Genel olarak süreç birkaç aşamadan oluşur.
Öncelikle ürünün Rusya'daki zorunlu markalama kapsamına girip girmediği belirlenir.
Ürünün GTİP/TN VED kodu, ürün grubu ve Rusya'daki yürürlük tarihi kontrol edilmelidir.
Markalama sisteminde ürünle ilgili gerekli kayıtların oluşturulması ve ürün için markalama kodlarının alınması gerekir.
Oluşturulan markalama kodu, uygun yazılım ve baskı altyapısı üzerinden etikete aktarılır.
Etiket ürünün kendisine, ambalajına veya ilgili düzenlemenin izin verdiği başka bir yüzeye uygulanabilir.
Baskı sonrasında DataMatrix kodunun okunabilirliği kontrol edilmelidir.
Özellikle yüksek adetli üretimlerde manuel kontrol yerine barkod doğrulama (barcode verification) ve otomatik görüntü işleme sistemleri tercih edilebilir.
DataMatrix kodu, ürün etiketindeki diğer bilgilerin yerine geçmez.
Rusya'ya ihraç edilen ürünlerde ürün grubuna göre Rusça etiketleme ve ürün bilgileri de gerekebilir.
Türkiye Ticaret Bakanlığı'nın Rusya pazarına yönelik bilgilendirmesinde ürünlerin paketleme ve etiketlemesinin Rusça yapılması veya ortak dil ile birlikte Rusça çeviri içermesi gerektiği belirtilmektedir. Ürünün adı, menşei, malzeme/içerik bilgileri, miktar, kullanım talimatları ve güvenlik uyarıları gibi bilgiler ürün grubuna göre gerekli olabilir.
Dolayısıyla DataMatrix etiketi ile Rusça ürün etiketini aynı şey olarak düşünmemek gerekir.
Bir ürün üzerinde hem mevzuatın gerektirdiği geleneksel ürün bilgileri hem de zorunlu dijital markalama kodu bulunabilir.
İhracat zincirinde bu konu çoğu zaman üretici ile Rusya'daki ithalatçı arasında çözülmektedir.
Türkiye Ticaret Bakanlığı'nın Rusya Federasyonu'na ilişkin teknik bilgilendirmesinde, zorunlu etiketlemeye tabi ürünlerde markalama işleminin gümrükleme öncesinde, tercihen üretim tesisinde veya Rusya'da gümrükleme öncesi depolarda tamamlanabileceği; etiketleme sorumluluğunun ise ithalatçıya ait olduğu belirtilmektedir.
Ancak pratikte ihracatçı açısından en güvenli yöntemlerden biri, Rus ithalatçının istediği teknik etiket formatını üretim aşamasında uygulayabilecek bir baskı ve otomasyon altyapısına sahip olmaktır.
Bu sayede ürün Rusya'ya ulaştığında yeniden etiketleme gibi zaman kaybettiren işlemlerin önüne geçilebilir.
DataMatrix baskısı için termal transfer veya direkt termal teknolojili endüstriyel barkod yazıcılar kullanılabilir.
Seçilecek yazıcı;
Özellikle üretim hattında yüksek adetli markalama yapılacaksa, sadece masaüstü bir barkod yazıcısı seçmek yerine yazıcı + yazılım + barkod okuyucu + doğrulama sistemi birlikte değerlendirilmelidir.
Rusya'ya ihracat yapan üreticilerin kullandığı baskı altyapısında endüstriyel barkod yazıcılar önemli bir yer tutmaktadır.
Özellikle yüksek hacimli üretim yapan firmalarda Zebra'nın endüstriyel yazıcı ailesi gibi üretim ortamlarına yönelik çözümler tercih edilebilir.
Burada önemli olan yalnızca yazıcının DataMatrix basabilmesi değildir.
Etiketleme sisteminin;
ERP / MES → markalama verisi → etiket yazılımı → barkod yazıcı → DataMatrix → barkod doğrulama
şeklinde uçtan uca çalışması, üretim sırasında yanlış ürünün yanlış kodla etiketlenmesi riskini de azaltır.
Rusya'ya ürün gönderen firmalarda karşılaşılabilecek problemlerin önemli bir bölümü kodun oluşturulmasından değil, kodun basılması ve okunması aşamasından kaynaklanabilir.
QR Code ile GS1 DataMatrix birbirinin yerine kullanılmamalıdır.
Küçük DataMatrix hücreleri düşük kaliteli baskıda birbirine girebilir ve kod okunamaz hale gelebilir.
Parlak, dokulu veya baskıya uygun olmayan yüzeyler kod kalitesini olumsuz etkileyebilir.
Baskı hızının artırılması özellikle küçük DataMatrix kodlarında baskı kalitesinin düşmesine neden olabilir.
Termal transfer uygulamalarında ribon ve etiket yüzeyinin uyumsuz olması, kodun zaman içerisinde bozulmasına veya silinmesine neden olabilir.
Bir DataMatrix'in gözle “güzel görünmesi”, teknik olarak okunabilir olduğu anlamına gelmez.
Bu nedenle kritik üretimlerde kodun barkod doğrulama cihazlarıyla kontrol edilmesi ciddi avantaj sağlar.
Rusya'nın ürün markalama sistemi giderek daha fazla ürün grubunu kapsayacak şekilde genişliyor.
2026 yılında da yeni ürün grupları sisteme dahil edilirken bazı kategoriler için kayıt, markalama ve geçiş tarihleri belirlenmeye devam ediyor. Örneğin Rusya'da bazı yeni ürün grupları için 2026 içerisinde kayıt ve zorunlu markalama tarihleri belirlenmiş durumda.
Bu nedenle Rusya'ya düzenli ihracat yapan firmalar açısından markalama sistemini yalnızca bugünkü ihtiyaç üzerinden değerlendirmek yerine, ileride farklı ürün gruplarını da destekleyebilecek esnek bir altyapı kurmak daha doğru bir yaklaşım olacaktır.
Rusya'ya ürün göndermeden önce şu kontroller yapılabilir:
Rusya'ya ihracat yapan üreticiler için doğru etiketleme çözümü yalnızca bir barkod yazıcısından ibaret değildir.
Ürün çeşidi, etiket ölçüsü, üretim hızı, markalama kodunun boyutu, kullanılan malzeme ve mevcut ERP/MES altyapısı birlikte değerlendirilmelidir.
Motiva Barkod, barkod yazıcılar, endüstriyel etiketleme, DataMatrix, barkod okuyucular ve üretim otomasyonu alanlarında işletmelerin ihtiyaçlarına uygun çözümler sunmaktadır.
Özellikle Rusya'ya ihracat yapan ve Честный Знак / DataMatrix markalama gereksinimi bulunan firmalarda; yazıcı seçimi, etiket ve ribon kombinasyonu, baskı altyapısı ve barkod doğrulama süreçleri birlikte ele alınabilir.
Rusya'ya ürün gönderiyorsanız ve “Hangi yazıcıyı kullanmalıyım?”, “DataMatrix'i hangi boyutta basmalıyım?” veya “Mevcut üretim hattıma nasıl entegre ederim?” sorularının cevabını arıyorsanız, ürün ve üretim şartlarına göre doğru sistemi belirlemek, sonradan yaşanabilecek gümrük ve etiketleme problemlerinden çok daha düşük maliyetlidir.
Önemli not: Rusya'daki zorunlu ürün markalama kuralları ürün grubuna ve yürürlükteki mevzuata göre değişmektedir. Bu nedenle yukarıdaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır. İhracat öncesinde ilgili ürünün güncel TN VED kodu, Rus ithalatçının yükümlülükleri ve Честный Знак kapsamı ayrıca kontrol edilmelidir.
