Kategoriler
Avrupa Birliği'nin sürdürülebilir ürün politikaları, ürünlerin yalnızca nasıl üretildiğine değil, ürünün tüm yaşam döngüsü boyunca sahip olduğu bilgilerin nasıl yönetileceğine de odaklanıyor.
Bu dönüşümün en önemli parçalarından biri Digital Product Passport (DPP) – Dijital Ürün Pasaportu.
AB'nin Ecodesign for Sustainable Products Regulation (ESPR) – Sürdürülebilir Ürünler için Ekotasarım Tüzüğü, Regulation (EU) 2024/1781, sürdürülebilir ürünler için ekotasarım gereklilikleri oluştururken aynı zamanda Digital Product Passport altyapısını da kuruyor. Tüzük 18 Temmuz 2024 tarihinde uygulanmaya başladı.
DPP; ürün, bileşen veya malzeme hakkında mevzuatın gerektirdiği bilgilerin elektronik olarak erişilebilir olmasını sağlayan dijital bir ürün kimliği olarak düşünülebilir.
Ve burada önemli nokta şu:
DPP = QR kod değildir.
QR kod, DataMatrix, barkod veya başka bir otomatik veri yakalama teknolojisi DPP'ye erişim sağlayan data carrier (veri taşıyıcısı) olabilir.
AB mevzuatı data carrier'ı; doğrusal barkod, iki boyutlu sembol veya cihaz tarafından okunabilen başka bir otomatik veri yakalama ortamı olarak tanımlıyor.
AB'nin amacı yalnızca tüketiciye daha fazla bilgi göstermek değil.
DPP sistemi;
gibi hedeflere hizmet ediyor.
AB mevzuatının yaklaşımı oldukça net:
Ürünün fiziksel dünyadaki kimliği ile dijital dünyadaki verisi birbirine bağlanacak.
DPP'nin ana hukuki altyapısı:
Ecodesign for Sustainable Products Regulation – ESPR
13 Haziran 2024 tarihli bu düzenleme, sürdürülebilir ürünler için ekotasarım gerekliliklerinin belirlenmesine ilişkin çerçeveyi oluşturuyor ve Digital Product Passport sistemini kuruyor.
Tüzüğün 9. maddesi, ilgili ürün grubu için uygulanabilir bir yetkilendirilmiş düzenleme bulunduğunda, ürünlerin piyasaya arz edilmesi veya hizmete sunulması için DPP'nin mevcut olmasını öngörüyor. DPP'deki verilerin doğru, eksiksiz ve güncel olması gerekiyor.
Ancak burada kritik bir ayrıntı var:
Her ürün için bugün itibarıyla otomatik olarak DPP zorunluluğu başlamış değildir.
Ürün gruplarına ilişkin özel gereklilikler, ilgili delegated acts / yetkilendirilmiş düzenlemeler ile belirleniyor.
Bu nedenle “2027'den itibaren Avrupa'daki bütün ürünlere DPP zorunlu” demek doğru değildir.
DPP'nin içeriği ürün grubuna göre değişecek.
ESPR'nin Annex III bölümünde DPP kapsamında bulunabilecek bilgi kategorileri arasında:
gibi veri kategorileri yer alıyor.
Ürünün niteliğine göre ayrıca:
teknik performans, malzeme ve kaynakları, onarım faaliyetleri, geri dönüşüm kabiliyeti ve yaşam döngüsü çevresel etkileri
gibi bilgiler de DPP kapsamında yer alabilecek.
DPP sisteminin önemli özelliklerinden biri de her ürün için aynı veri seviyesinin kullanılmak zorunda olmaması.
AB mevzuatı DPP'nin;
Model
Batch / Parti
veya
Item / Tekil ürün
seviyesinde oluşturulabilmesine imkan veriyor.
Hangi seviyenin kullanılacağı ilgili ürün grubuna ilişkin düzenlemelerde belirlenecek.
Örneğin:
Model seviyesinde
ABC-100 modelinin teknik ve sürdürülebilirlik bilgileri
veya
Batch seviyesinde
2026-08 üretim partisinin bilgileri
veya
Item seviyesinde
Seri numarası 123456789 olan tek ürün
şeklinde bir yapı kurulabilir.
Bu ayrım özellikle barkod, RFID ve seri numarası yönetimi açısından son derece önemlidir.
DPP konuşulurken en çok yapılan hata burada ortaya çıkıyor.
DPP'nin kendisi fiziksel olarak QR kod değildir.
AB mevzuatı data carrier kavramını kullanıyor.
Bu veri taşıyıcısı:
olabilir.
ESPR'nin 10. maddesine göre DPP'nin bir persistent unique product identifier ile veri taşıyıcısı üzerinden bağlantılı olması gerekiyor. Veri taşıyıcısı ürünün üzerinde, ambalajında veya ilgili mevzuatta belirtilen şekilde dokümanında bulunabiliyor.
Dolayısıyla gelecekte üretim hattında gördüğümüz:
Ürün → 2D Kod → DPP
yapısı oldukça normal hale gelebilir.
İşte burada DPP konusu doğrudan AIDC – Automatic Identification and Data Capture teknolojileriyle kesişiyor.
Bir ürünün:
benzersiz kimliği
↓
2D kod / barkod / başka data carrier
↓
DPP erişimi
↓
ürün verileri
şeklinde fiziksel ve dijital bir bağlantısı oluşturulabilir.
Bu nedenle DPP'nin yaygınlaşması yalnızca yazılım şirketlerini değil;
etiketleme, barkod yazdırma, veri toplama, mobil bilgisayar, barkod okuyucu, RFID ve otomasyon
ekosistemini de doğrudan ilgilendiriyor.
Burada da önemli bir ayrım var.
RFID, DPP'nin kendisi değildir.
Ancak RFID, ürünün otomatik olarak tanımlanması ve DPP ile ilişkili benzersiz ürün kimliğinin operasyonel süreçlerde kullanılmasında önemli bir teknoloji olabilir.
Örneğin:
RFID Tag
→ benzersiz ürün kimliği
→ ürün veri sistemi
→ DPP
şeklinde bir altyapı kurulabilir.
Özellikle depo, üretim ve lojistik operasyonlarında RFID'nin temassız ve toplu okuma yeteneği, ürünlerin fiziksel hareketlerinin izlenmesinde önemli avantaj sağlayabilir.
DPP ise ürünün dijital bilgi katmanını oluşturur.
Bu nedenle:
Barkod/2D kod/RFID = fiziksel veri taşıma ve tanımlama katmanı
DPP = ürünün dijital bilgi katmanı
şeklinde düşünmek daha doğru olur.
Bu da sistemin önemli noktalarından biri.
AB'nin DPP mimarisi merkezi bir bütünleşik ürün veritabanı şeklinde tasarlanmıyor.
Avrupa Komisyonu'nun açıklamasına göre DPP'nin ayrıntılı ürün verileri merkezi Registry'de tutulmak yerine decentralised / merkezi olmayan bir yaklaşım ile ekonomik operatörlerin sorumluluğunda kalacak.
Ekonomik operatörler DPP verilerini kendileri veya DPP hizmet sağlayıcıları aracılığıyla barındırabilecek.
AB seviyesindeki Registry ise DPP'lerin indekslenmesi ve belirli kayıt bilgilerinin yönetilmesi için kullanılacak.
Bu mimari oldukça önemli:
Üretici / Ekonomik Operatör
↓
DPP veri altyapısı
↓
AB DPP Registry
↓
Tüketici / Yetkili kurum / Gümrük / Tedarik zinciri aktörleri
şeklinde düşünülebilir.
Burada 2026 yılı itibarıyla önemli bir gelişme var.
20 Temmuz 2026 tarihinde Avrupa Komisyonu Digital Product Passport Registry'yi operasyonel hale getirdi.
Registry;
yönetebilen AB seviyesindeki altyapının bir parçası.
Ancak DPP'nin ayrıntılı ürün verilerinin tamamı Registry'de tutulmuyor.
Ayrıca Commission Implementing Regulation (EU) 2026/1778, Registry'nin teknik ve operasyonel çalışma esaslarını 16 Temmuz 2026 tarihinde belirledi. Düzenleme; güvenli web arayüzü, API, doğrulama platformu, benzersiz kayıt kimlikleri, semantic repository ve DPP hizmet sağlayıcıları listesi gibi bileşenleri tanımlıyor.
Bu artık teorik bir proje değil.
AB DPP altyapısı fiilen çalışmaya başladı.
DPP'nin temel taşlarından biri persistent unique product identifier.
Yani ürünün dijital kimliğinin kalıcı ve benzersiz şekilde tanımlanması gerekiyor.
Bu nedenle gelecekte ürün etiketlerinde yalnızca:
“Ürün No: 12345”
gibi şirket içi bir numara kullanmak yerine, standartlaştırılmış ve interoperable kimlik yapılarının önemi artacak.
ESPR, veri taşıyıcısı ve benzersiz tanımlayıcıların ilgili standartlara veya eşdeğer Avrupa/uluslararası standartlara uygun olmasını öngörüyor. Annex III kapsamında ISO/IEC 15459 serisine de atıf yapılıyor.
Burada sektör açısından çok önemli bir başka gelişme ortaya çıkıyor.
Ürünlerin fiziksel kimliğini dijital dünyaya bağlamak için 2D barkodların önemi giderek artıyor.
Özellikle:
gibi yapıların birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
Ancak önemli bir hukuki ayrım yapalım:
AB ESPR bugün “her DPP için mutlaka GS1 Digital Link kullanılacaktır” demiyor.
AB mevzuatı belirli veri taşıyıcıları ve standart gerekliliklerini tanımlıyor; ürün grubuna özel delegated act'ler ise hangi veri taşıyıcısının kullanılacağını ve nasıl konumlandırılacağını belirleyebiliyor.
Bu nedenle DPP projesi tasarlanırken mevzuat + ürün grubu düzenlemesi + ilgili standartlar birlikte değerlendirilmelidir.
ESPR oldukça geniş bir ürün yelpazesine yönelik çerçeve oluşturuyor.
AB'nin 2025–2030 çalışma planında öncelikli ürün grupları arasında:
bulunuyor.
Dolayısıyla DPP'nin etkisi tek bir sektörde kalmayacak.
AB'nin 2025–2030 çalışma planı, sürdürülebilir ürün mevzuatının kapsamının genişleyeceğini açıkça gösteriyor.
Örneğin çalışma planında:
Tekstil
Alüminyum
Lastikler
gibi ürün grupları için DPP'ye yönelik sektörel çalışmaların 2027 döneminde ilerlemesi öngörülüyor. Avrupa Komisyonu'nun güncel DPP yol haritasında demir-çelik için 2026'nın 4. çeyreği, tekstil/alüminyum/lastikler için 2027'nin 3.–4. çeyreği gibi takvimler belirtiliyor.
AB'nin 2025–2030 çalışma planında ICT ürünleri ve diğer elektronik ürünler öncelikli alanlar arasında yer alıyor. Ayrıca çalışma planındaki enerjiyle ilişkili ürünler arasında mobil telefonlar ve tabletler için ekotasarım düzenlemesinin 2030 sonuna kadar kabul edilmesi öngörülüyor.
Bu nedenle gelecekte:
Elektronik ürün
→ seri numarası
→ 2D kod
→ ürün pasaportu
→ komponent / malzeme / onarım / geri dönüşüm bilgileri
gibi çok daha kapsamlı bir dijital ürün kimliği görmek şaşırtıcı olmayacak.
DPP'nin nasıl çalışacağı konusunda en net örneklerden biri AB Battery Regulation – Regulation (EU) 2023/1542.
Bu düzenleme kapsamında belirli bataryalar için Battery Passport zorunluluğu geliyor.
18 Şubat 2027'den itibaren:
için elektronik batarya pasaportu bulunması gerekiyor.
Batarya pasaportuna erişim ise QR kod üzerinden benzersiz bir tanımlayıcıya bağlanıyor. Ayrıca verilerin açık standartlara dayalı, interoperable, makine tarafından okunabilir, yapılandırılmış ve aranabilir olması gerekiyor.
Bu, DPP'nin geleceği açısından oldukça güçlü bir örnek:
Fiziksel ürün → QR → benzersiz kimlik → dijital pasaport
Avrupa Komisyonu'nun güncel DPP yol haritasında:
DPP Registry operasyonel
Belirli bataryalar için DPP/Battery Passport zorunluluğu
İnşaat ürünleri ve DPP hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeler
Tekstil, alüminyum ve lastikler için sektörel DPP gereklilikleri
gibi önemli aşamalar bulunuyor.
Bu nedenle özellikle AB'ye ihracat yapan üreticilerin etiketleme ve ürün veri altyapısını şimdiden gözden geçirmesi mantıklı bir yaklaşım.
İşin Üretici/Satıcı açısından en önemli kısmı burası.
DPP'nin hayata geçirilmesiyle üretim hattındaki klasik:
Ürün → Barkod → ERP
yapısı giderek:
Ürün → Benzersiz Kimlik → 2D Kod / RFID → ERP/MES → DPP → AB Registry
gibi daha geniş bir yapıya dönüşebilir.
Bu dönüşüm;
doğrudan ilgilendiriyor.
DPP'ye hazırlanmak için ilk adım hemen yeni bir yazıcı satın almak değil.
Öncelikle ürün verisinin nerede olduğunu anlamak gerekiyor.
Hangi bilgiler ERP, MES, PLM veya başka sistemlerde tutuluyor?
Ürün, model, batch ve seri numarası yapınız DPP ihtiyaçlarına uygun mu?
Mevcut etiketleriniz 2D barkod, QR veya gelecekteki veri taşıyıcı gereksinimlerine uygun mu?
Yüksek yoğunluklu 2D kodları güvenilir şekilde basabiliyor musunuz?
Sadece kodu basmak yeterli değil.
Bas → Oku → Doğrula → Kaydet
yaklaşımı özellikle yüksek hızlı üretim hatlarında önem kazanıyor.
Ürünün üretim ve lojistik hareketlerinin otomatik takip edilmesi gerekiyorsa RFID önemli bir seçenek olabilir.
DPP ayrı bir veri adası olmamalı.
Ürün kimliği ile işletmenin mevcut sistemleri arasında güvenilir bir veri bağlantısı kurulmalı.
DPP'nin fiziksel ürünle dijital veriyi birbirine bağlayan noktalarından biri data carrier olacaktır.
Bu nedenle:
kötü basılmış QR
okunamayan DataMatrix
yanlış seri numarası
veya
yanlış ürünle eşleştirilmiş kod
çok daha ciddi sonuçlara yol açabilir.
Burada barkod doğrulama sistemleri önem kazanıyor.
Özellikle üretim hattında:
Yazıcı → Kamera → OCR/OCV → Barkod doğrulama → ERP/MES
gibi bir kalite kontrol zinciri kurulabilir.
Bu yapı yalnızca “etiket güzel görünüyor mu?” sorusunu değil;
“Ürün üzerindeki fiziksel kimlik gerçekten doğru dijital ürünle eşleşiyor mu?”
sorusunu cevaplamaya yardımcı olur.
DPP'nin yaygınlaşmasıyla etiket artık sadece ürünün üzerinde bulunan bir bilgi taşıyıcısı olmaktan çıkıp ürünün dijital dünyaya açılan kapılarından biri haline gelebilir.
Motiva Barkod olarak bu dönüşümün özellikle AIDC ve otomatik tanımlama tarafında işletmelere dokunacağını düşünüyoruz.
Üreticilerin DPP hazırlığında ihtiyaç duyabileceği altyapılar arasında:
✓ Barkod ve 2D barkod yazıcıları
✓ Endüstriyel barkod yazıcıları
✓ QR Code ve DataMatrix etiketleme
✓ Barkod okuyucular
✓ Barkod doğrulama sistemleri
✓ Mobil bilgisayarlar
✓ RFID okuyucular ve antenler
✓ RFID etiketler
✓ Seri numarası ve ürün kimliği yönetimi
✓ WMS / MES / ERP entegrasyonu
✓ Endüstriyel etiketleme çözümleri
yer alabilir.
Burada amaç yalnızca DPP için bir QR kod üretmek değildir.
Amaç:
Ürünün fiziksel kimliğini doğru, güvenilir ve sürdürülebilir şekilde dijital ürün verisine bağlayan altyapıyı kurmaktır.
Türkiye'deki bir üreticinin ürünü AB pazarına giriyorsa, ilgili ürün grubu için yürürlüğe giren AB mevzuatının gerekliliklerini takip etmek giderek daha önemli hale geliyor.
DPP sistemi yalnızca AB içindeki tüketiciyi değil;
üreticiyi → ithalatçıyı → distribütörü → perakendeciyi → servis/onarım aktörünü → geri dönüşümcüyü
aynı ürün verisi ekosisteminde buluşturmayı amaçlıyor.
AB DPP Registry'nin gümrük makamlarının ürünün geçerli kayıt durumunu ve ilgili ürün kodunu elektronik olarak doğrulamasını destekleyecek şekilde tasarlanması da bu dönüşümün ticaret açısından önemini artırıyor.
Avrupa Birliği Digital Product Passport sistemi, ürünlerin dijital kimliğinin oluşturulması açısından önemli bir dönüşüm başlatıyor.
ESPR – Regulation (EU) 2024/1781, DPP'nin temel hukuki altyapısını oluşturuyor.
2026 yılında DPP Registry'nin operasyonel hale gelmesi, sistemin artık uygulama aşamasına geçtiğini gösteriyor.
2027 yılında belirli bataryalar için Battery Passport zorunluluğunun başlaması ise DPP'nin işletmeler açısından somut sonuçlarının görüleceği ilk önemli aşamalardan biri olacak.
Bu nedenle özellikle AB'ye ihracat yapan üreticilerin, DPP'yi yalnızca gelecekte basılacak bir QR kod olarak değil;
ürün kimliği + veri yönetimi + barkod/2D kod + RFID + etiketleme + ERP/MES/WMS + izlenebilirlik
bütününün parçası olarak değerlendirmesi gerekiyor.
Motiva Barkod, işletmelerin ürünlerini fiziksel dünyadan dijital dünyaya bağlayan barkod, RFID, mobil bilgisayar, yazıcı, etiketleme ve otomatik veri toplama çözümleri konusunda çözüm ortağıdır.
DPP dönüşümünde ihtiyaç yalnızca bir QR kod basmak değildir.
Ürünün;
Doğru tanımlanması → Doğru kodlanması → Doğru etiketlenmesi → Doğru okunması → Doğrulanması → Doğru sisteme aktarılması
gerekir.
Motiva Barkod olarak bu süreçte;
QR Code, DataMatrix ve diğer 1D/2D barkodların üretim ve lojistik süreçlerinde kullanılmasına yönelik yazıcı, okuyucu ve etiketleme çözümleri.
Üretim hattında basılan kodların okunabilirliğinin ve doğru ürünle eşleşmesinin kontrol edilmesine yönelik barkod doğrulama ve makine görüşü çözümleri.
Ürün, koli, palet, varlık ve ekipmanların temassız olarak tanımlanması ve izlenmesi için RFID okuyucu, anten, RFID tag ve yazılım çözümleri.
Depo, üretim ve saha operasyonlarında ürün kimliklerinin hızlı şekilde okunması ve ERP/WMS/MES sistemlerine aktarılması için kurumsal mobil bilgisayar ve barkod okuyucu çözümleri.
Ürün kimliğinin fiziksel olarak ürüne, ambalaja veya gerekli dokümana aktarılması için endüstriyel barkod yazıcılar, etiketler ve sarf malzemeleri.
Ürün kimliği, seri numarası, parti numarası, barkod/RFID ve işletmenin mevcut ERP, WMS veya MES altyapısı arasında veri akışının oluşturulmasına yönelik çözümler.
AB'ye ürün ihraç ediyorsanız, ilgili ürün grubunuz için DPP yükümlülüğünün ne zaman başlayacağını beklemek yerine ürün kimliği ve izlenebilirlik altyapınızı bugünden kontrol etmek önemli bir avantaj sağlayabilir.
Motiva Barkod, mevcut barkod ve etiketleme altyapınızı inceleyerek;
“Mevcut sistemimiz DPP'ye hazır mı?”
sorusunun teknik açıdan değerlendirilmesine yardımcı olabilir.
Barkod • RFID • Mobil Bilgisayar • Endüstriyel Yazıcı • Etiketleme • Makine Görüşü • İzlenebilirlik
Motiva Barkod – Ürününüzün fiziksel kimliğini dijital dünyaya bağlayın.
Tel: +90 532 200 94 28
e-mail: motiva at motivabarkod.com
Motiva Barkod Etiket Limited Şirketi
Fevziçakmak Mah. 10753 Sk. Altınsan 4 Sanayi Sit. D-Blok No:11/2T Karatay / KONYA
Resmî AB kaynakları:
Editoryal not: Bu yazıdaki hukuki değerlendirmeler AB'nin resmi mevzuat ve Avrupa Komisyonu kaynaklarına dayalı genel bilgilendirmedir; belirli bir ürünün DPP yükümlülüğünün başlayıp başlamadığını belirlemek için ürün grubuna ilişkin yürürlükteki delegated act / sektörel AB mevzuatının ayrıca kontrol edilmesi gerekir.
